กิจการของธนาคารแห่งแรกของประเทศนี้ เริ่มต้นขึ้นในนาม บุคคลัภย์ (Book Club) ในวันที่ 4 ตุลาคม 2447 ก่อตั้งโดยพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย เสนาบดีกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เนื่องจากขณะนั้นทรงเชื่อว่าสยามประเทศมีความจำเป็นต้องมีระบบการเงินธนาคารเพื่อรองรับการเติบโตทางเศรษฐกิจการเงินของประเทศ หลังจากบุคคลัภย์ขยายตัวทางธุรกิจขึ้นเป็นลำดับจนประสบความสำเร็จ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นมหิศรราชหฤทัย จึงกราบบังคมทูลรัชกาลที่ 5 ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต จัดตั้ง “แบงก์สยามกัมมาจล ทุนจำกัด” เป็นธนาคารเต็มรูปแบบ โดยมีทุนจดทะเบียนแรกก่อตั้งในปี 2449 จำนวน 3,000,000 บาท การบริหารงานในระยะแรกของแบงก์สยามกัมมาจล มีผู้จัดการร่วมบริหารธนาคาร 2 คือ พระสรรพการหิรัญกิจ เป็นผู้จัดการฝ่ายไทย และ นายแฮร์ ปี. ชว๊าร์ซ ชาวเยอรมันเป็นผู้จัดการชาวตะวันตก ผู้จัดการทั้งสองร่วมกันบริหาร โดยแยกเป็นแผนกไทย และแผนกต่างประเทศ หากภายหลังเกิดปัญหาในแผนกไทย มีการยักยอกเงินจนทำให้ธนาคาเซซวนจวนล้ม ประชาชนผู้ฝากเงินทราบข่าวการฉ้อฉลในแบงก์สยามกัมมาจล ต่างก็พากันไปถอนเงิน วิกฤติการณ์ในขณะนั้นทำให้ธนาคารสูญเงินไปกว่า 5.7 ล้านบาท เงินทุนของธนาคารซึ่งมีมาแต่เดิมและที่ได้สะสมไว้ราว 4.3 ล้านบาทก็สูญไปหมด อย่างไรก็ตาม รัชกาลที่ 6 ทรงตั้งพระทัยแรงกล้าว่า “จะให้แบงค์สยามล้มไม่ได้” พระองค์จึงทรงอนุญาตให้ยืมเงินพระคลังข้างที่หรือพระคลังมหาสมบัติไปจ่ายชั่วครั้งคราวพอประทังความเสียหายก่อน มีการลดทุนของธนาคารจาก 3,000,000 บาท ลงเหลือเพียง 300,000 บาท แล้วเพิ่มทุนใหม่อีก 3,000,000 บาท โดยโปรดให้กรมพระคลังข้างที่เข้าไปร่วมซื้อหุ้นเพิ่มทุนดังกล่าวนี้เป็นเงินถึง 1,634,000 บาท และยังโปรดเกล้าฯ ให้ “กระทรวงมหาสมบัติ” เข้าดูแลกิจการของแบงก์สยามกัมมาจลแทน ธนาคารจึงพ้นวิกฤตครั้งนั้นมาได้ ต่อมาจนถึงปี 2482 ธนาคารจึงเปลี่ยนชื่อภาษาไทยจาก “แบงก์สยามกัมมาจล” เป็น “ธนาคารไทยพาณิชย์” และเปลี่ยนชื่อภาษาอังกฤษจาก “The Siam Commercial Bank, Limited” เป็น “The Thai Commercial Bank, Limited” ในวาระครบรอบ 100 ปีของการก่อตั้งธนาคารไทยพาณิชย์ในปี 2550 นี้ ธนาคารจึงได้จัดทำเหรียญที่ระลึกนี้ขึ้น นับเป็นเหรียญที่สะท้อนถึงประวัติศาสตร์อันยาวนานของสถาบันการเงินแห่งแรกของไทย